فوبیا (ترس مرضی)‏

 فوبیا چیست؟ ‏

فوبیا نوعی اختلال اضطرابی است که منجر می شود فرد ترس غیر معقول بسیار شدیدی را در مورد یک ‏موقعیت، موجود زنده، مکان و یا یک وسیله تجربه کند . فوبیا به  ترس شدید از یک محرک خاص اطلاق می ‏شود. ‏

فردی که دچار فوبیا می شود طوری زندگی می کند که با چیزی که موجب ترس در وی می شود مواجه ‏نشود. خطر فرضی که فرد در این حالت تصور می کند بسیار بزرگتر از خطر واقعی است.‏

فرد هنگام مواجهه با منبع هراس خود دچار پریشانی شدید خواهد شد. این موضوع می تواند مانع از عملکرد ‏عادی وی شود و گاهی منجر به حملات پانیک می شود.‏


انجمن روان پزشکان آمریکا سه نوع از فوبیا را تعریف کرده است:‏

‏1.‏ فوبیای مشخص (ساده) ‏
این نوع فوبیا ترس شدید و غیر معقول از یک محرک مشخص است که اغلب در سن 4 تا 8 سالگی در ‏فرد بروز می کند. در برخی موارد، این نوع فوبیا ممکن است ناشی از یک تجربه آسیب زا در سنین کم ‏باشد.‏

‏2.‏ ‏ جمع هراسی یا اضطراب اجتماعی
این نوع ترس، ترس عمیق از تحقیر شدن در مجامع عمومی، قضاوت شدن توسط دیگران و منزوی ‏شدن  می باشد. فردی که چنین ترسی دارد از تصور یک گردهمایی بزرگ بسیار وحشت زده می شود.‏

‏3.‏ آگروفوبیا ‏
آگروفوبیا‎  ‎ترس از موقعیت هایی است که فرد به راحتی نمی تواند از آن خارج شود. این موقعیت ها می تواند ‏تجربه ترس شدید در مکان های باز یا بسته مثل زمان استفاده از آسانسور یا بیرون ماندن از خانه باشد. ‏

‏. احتمال بروز اختلال پانیک در این افراد زیاد می باشد.‏
 
 
فوبیا پیچیده:‏
فردی که اگروفوبیا دارد ممکن است ترس های دیگری را که به هم مرتبط هستند، نیز تجریه کند. به این ‏حالت فوبیای پیچیده می گویند. این ترس ها می تواند  شامل منوفوبیا ( ترس از تنهایی) یا ترس از گیر ‏افتادن در فضای بسته باشد. ترس‎ ‎های‎ ‎مرضی‎ ‎این‎ ‎دسته‎ ‎نیز‎ ‎به‎ ‎راحتی‎ ‎قابل‎ ‎اجتناب‎ ‎نیستند‎ ‎و‎ ‎معمولا‎ ‎تاثیر‎ ‎شدیدتری‎ ‎بر‎ ‎کیفیت زندگی‎ ‎فرد‎ ‎می‎ ‎گذارند‎.‎
 
 
علایم

فرد هنگام مواجه با چیزی که باعث بروز فوبیا در وی می شود، احساس ترس و اضطراب شدیدی را تجربه می ‏کند. اثرات فیزیکی آن شامل این موارد می باشد : ‏

عرق کردن
تنفس غیر طبیعی
افزایش ضربان قلب
لرزش
گر گرفتگی یا احساس سرما
احساس خفگی
درد در قفسه سینه
دلشوره
سوزن سوزن شدن
خشک شدن دهان
گیجی ‏
حالت تهوع
سرگیجه
سر درد
انواع فوبیا

شایع ترین نمونه های فوبیا عبارتند از:‏
Claustrophobia‏ : تنگنا هراسی (ترس از فضاهای تنگ و محدود)‏
Aerophobia‏ : ترس از پرواز ( ترس از سوار شدن در هواپیما)‏
Arachnophobia‏ : ترس از  عنکبوت
Driving phobia‏:  ترس از رانندگی
Emetophobia‏: ترس از استفراغ
Erythrophobia‏ : ترس از سرخ و قرمز  شدن پوست صورت ‏
Hypochondria‏ : ترس از بیماری ( نگرانی مفرط و بیمارگونه از سلامتی خویش )‏
Zoophobia‏ : حیوان هراسی
Aquaphobia‏ : ترس از آب
Acrophobia‏ : ترس از ارتفاع
Blood, injury, and injection (BII) phobia‏ : ترس از خون
Escalaphobia‏ : ترس از آسانسور
Tunnel phobia‏ : ترس از تونل

افراد ممکن است در طول زندگی دچار ترس های متفاوتی بشوند. با تغییر جوامع، فهرست ترس های بالقوه ‏تغییر می کند. برای مثال، نوموفوبیا ترس از نداشتن تلفن همراه و کامپیوتر است. ‏


 
علل بروز فوبیا

در اکثر مواقع فوبیا در اوایل دوران کودکی، نوجوانی، اوایل جوانی و به ندرت بعد از 30 سالگی بروز می کند.  ‏ترس ها می تواند ناشی از تجربیات پر استرس، یک اتفاق ترسناک، یا زندگی کردن در کنار فردی باشد که به ‏فوبیا مبتلا است و کودک می تواند از او "یاد بگیرد" .‏
 
 
عملکرد مغز در زمان فوبیا ‏

بعضی از بخش های مغز اتفاقات کشنده و خطرناک را ذخیره و یاد آوری می کنند. هنگامی که فرد در آینده ‏با اتفاق مشابهی رو به رو می شود، همان بخش های مغز خاطرات پر استرس ذخیره شده را یادآوری می کنند.
 ‏گاهی این اتفاق بیشتر از یک بار تکرار می شود. این اتفاق سبب می شود بدن واکنش های مشابهی را مجدد ‏تجربه کند. ‏

در افرادی که فوبیا دارند بخش هایی از مغز که مسئول کنترل ترس و استرس هستند به طور مدوام و ‏نامناسب اتفاق ترسناک رخ داده در گذشته را تکرار می کند.‏


درمان

فوبیا کاملا قابل درمان است و افرادی که از فوبیا رنج می برند تقریبا همیشه نسبت به این اختلال آگاه ‏هستند.‏

اگر فوبیا باعث بروز مشکلات حاد نشود، در اکثر مواقع افراد با اجتناب از مواجهه با منبع ترس می توانند آن ‏را کنترل کنند. ‏

اجتناب از برخی محرک ها در برخی از انواع فوبیا، مانند فوبیای پیچیده، غیر ممکن است. در این موارد، اولین ‏گام برای بهبود مراجعه به روان شناس است.‏

پزشک، روان شناس یا روان پزشک ممکن است رفتار درمانی، دارو درمانی، یا هر دو را به فرد توصیه کند.‏

رفتار درمانی

مواجه درمانی‎ :‎‏ عبارت است از مواجه کردن تدریجی فرد با شیء یا موقعیتی که از آن می‌ترسدکه‎ ‎به‎ ‎مرور‎ ‎،‎ ‎این‎ ‎مواجهه‎ ‎شدیدتر‎ ‎و موقعیت‎ ‎ترسناک‎ ‎،‎ ‎دشوارتر‎ ‎می‎ ‎شود ‏

درمان شناختی رفتاری: درمانگر یا مشاور با کمک این روش به فردی که فوبیا دارد کمک می کند ‏تا راه های درک و واکنش درست به منبع ترس خود را یاد بگیرد.
با کمک این روش، فرد بهتر می ‏تواند با ترس خود مقابله کند. نکته مهم تر این که، این رویکرد به فرد می آموزد چگونه افکار و ‏احساسات خود را کنترل کند.‏


 
UP