نقش تغذیه و عادات زندگی در بروز بیماری های قلبی و عروقی

 
 
بیماری‌های قلبی یکی از شایع‌ترین علل مرگ و میر در دنیا می‌باشد. با این حال رعایت برخی از ‏نکات که امروز تمام پزشکان و مراقبین سلامت بر آن تاکید دارند، در پیشگیری از بیماری‌های ‏قلبی و عروقی یا ممانعت از پیشرفت آنها موثر است.‏
 
علت پاتولوژیک بروز بیماری‌های قلبی و عروقی، ایجاد پلاک‌هایی ‏‎ ‎به نام پلاک های آترواسکلرز ، در دیواره ‏عروق، از جنس چربی،کلسیم، پروتئین یا سلول‌های التهابی است که مانعی بر سر راه عبور آزادانه خون از ‏عروق است وگاهی با ایجاد لخته باعث مسدود شدن نسبی یا کامل عروق می‌شوند.

 این مسئله در عروق تغذیه ‏کننده قلب یا مغز باعث بروز حوادثی مانند سکته‌های قلبی یا مغزی خواهد شد.
سکته قلبی یا ‏MI) ‎‏ ) زمانی ‏رخ می‌دهد که به علت انسداد عروق تغذیه کننده قلب و نرسیدن خون به عضلات آن، اکسیژن و مواد غذایی ‏کافی به قلب نمی‌رسد و همین مسئله باعث مرگ بافت‌ها می‌شود.   ‏

برای جلوگیری از بروز چنین حوادثی باید عوامل موثر در بروز پلاک‌های چربی و عوامل تسریع و تشدید ‏کننده آنها را بشناسیم.‏


 
عوامل خطر در بروز بیماری قلبی عبارتند از:‏

سن: افزایش سن باعث افزایش تخریب و باریک شدن عروق و همین طور باعث ضعف عضلات قلبی ‏می‌شود.‏

جنس: مردان بیشتر از زنان در معرض ابتلا به بیماری‌های قلبی هستند. زنان نیز قبل از یائسگی به ‏دلیل اثر محافظتی هورمون‌ها، کمتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری‌ها هستند، ولی بعد از یائسگی ‏خطر بیماری قلبی افزایش می‌یابد.‏

سابقه خانوادگی: داشتن سابقه بیماری قلبی در خانواده (پدر، مادر، خواهر و برادر) خطر بیماری ‏قلبی را در فرد افزایش می‌دهد. خصوصا اگر یکی از اقوام مذکر (پدر یا برادر) در سن زیر 55  و اقوام ‏مونث مانند (مادر یا خواهر) در سن زیر 65 سالگی دچار بیماری قلبی شده باشند.‏

مصرف دخانیات: نیکوتین باعث انقباض عروق می‌شود، گاز منواکسید کربن نیز باعث تخریب لایه ‏داخل عروق می‌شود. در نهایت آسیب لایه داخلی عروق باعث ایجاد پلاک‌های آترواسکلروزی خواهد ‏شد.‏

رژیم غذایی نامناسب: رژیم غذایی حاوی مقدار زیاد چربی، کلسترول، نمک و شکر، فرد را مستعد ‏ابتلا به بیماری‌های قلبی می‌کند.‏

پس بهتر است غذاهای کم نمک وکم چرب استفاده کرده و مصرف غذاهای آماده کنسروی و فست فودها را به ‏حداقل برسانید.
در نظر داشته باشید که مصرف الکل برای بیماری‌های قلبی بسیار مضر است. در عوض بشقاب ‏خود را پر از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل، ماهی و گوشت کم چرب کنید.

 مصرف روزانه مقدار کمی شکلات ‏تلخ نیز برای جلوگیری از بیماری‌های قلبی مفید است.‏

فشار خون بالا: بالا بودن فشار خون باعث افزایش ضخامت لایه‌های عروق و سخت شدن آنها ‏می‌شود و این امر کاهش جریان خون را به دنبال خواهد داشت. ‏

بالا بودن میزان کلسترول خون: اگر میزان کلسترول خون بالا باشد، باعث افزایش خطر تشکیل ‏پلاک‌ها و بروز آترواسکلروزیس خواهد شد.‏

دیابت یا بالا بودن قند خون: دیابت باعث افزایش خطر بروز بیماری‌های قلبی می‌شود. پس در ‏صورتی که قند خون بالا دارید با کمک پزشک و مصرف مداوم دارو یا انسولین، قند خون خود را در ‏حد طبیعی نگاه دارید و به طور مرتب برای معاینه قلبی به پزشک مراجعه کنید.‏

افزایش وزن: وزن بالا باعث بدتر شدن سایر عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی می‌شود.‏

بنابراین از بالا رفتن وزن خود جلوگیری کرده و آن را در حد مناسب حفظ کنید. اگر افزایش وزن دارید بهتر ‏است یک هدف برای کاهش وزن در نظر بگیرید و با رژیم و ورزش به آن پایبند باشید.

مطالعات نشان داده ‏کاهش 5 تا 10 درصد وزن می‌تواند باعث کاهش فشار خون، قند خون و چربی‌های خون شود.‏

کم تحرکی و فعالیت پایین: کم تحرکی با بروز انواع بیماری‌های قلبی مرتبط است. ضمن این که ‏اثر افزایشی بر روی سایر عوامل خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی دارد.‏

پزشکان توصیه می‌کنند 30 دقیقه در روز و حداقل  5 روز در هفته ورزش کنید. بهترین ورزش‌های توصیه ‏شده نیز پیاده روی سریع و شنا هستند.

 اگر زمان زیادی ندارید می‌توانید پیاده‌روی را دو بار در روز و هر بار به ‏مدت 15 دقیقه انجام دهید.
البته بهتر است با انجام ورزش‌هایی مانند بلند کردن وزنه، بقیه روزهای هفته را به ‏تقویت عضلات بپردازید. ‏

استرس زیاد: استرس بالا بر روی عروق اثر تخریبی داشته و اثر تشدیدکننده روی سایر عوامل خطر ‏زا دارد. ‏

شیمی درمانی و رادیوتراپی: برخی از داروهای شیمی درمانی و رادیوتراپی یا پرتودرمانی می‌توانند ‏باعث افزایش ریسک بیماری‌های قلبی شوند.‏

بهداشت ضعیف: شستن مرتب دست‌ها و سایر عادات بهداشتی در پیشگیری از ابتلا به عفونت‌های ‏ویروسی و باکتریایی موثرند.

این میکروب‌ها گاهی باعث بروز عفونت‌های قلبی (خصوصا در افرادی که  ‏بیماری قلبی زمینه‌ای دارند) می‌شوند. در نظر داشته باشید که رعایت بهداشت و سلامت دندان‌ها نیز ‏نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های قلبی دارد.‏


 
چند نکته پایانی:‏

بیمارانی که داروی فشارخون، چربی خون یا دیابت مصرف می‌کنند لازم است حتما داروهای خود را سر وقت ‏و طبق نظر پزشک استفاده کنند. اگر در مصرف دارو منظم نیستید، لازم است علت آن را جویا شوید و ‏دریابید که آیا عوارض دارو برایتان مشکل ایجاد کرده است؟ آیا هزینه دارو بالاست؟ یا زمان مصرف دارو را ‏فراموش می‌کنید. در هر حال برای از بین بردن علل آن از پزشک خود کمک بخواهید. ‏

هرگونه علامت بیماری و ناخوشی را جدی بگیرید و برای مشکلاتی مانند تنگی نفس، تغییرات ریتم قلبی یا ‏خستگی بیش از حد حتما به پزشک مراجعه کنید.

درد در ناحیه قفسه سینه، پشت، دست چپ و فک پایین ‏به خصوص اگر همراه با حالت تهوع، استفراغ و تعریق یا علایم سرماخوردگی باشد، یک مورد اورژانسی است ‏که در آن صورت لازم است بیمار سریعا به مرکز درمانی منتقل شود.‏
 

UP