تغییرات بدن در دوران بارداری



در دوران بارداری، تغییراتی در بدن زنان ایجاد می شود که آنها را نگران یا تعجب می کند. این تغییرات در برخی از زنان خفیف تر و در برخی دیگر به صورت شدیدتر بروز می کنند.

 در ادامه  به مسائلی مانند بدن درد، تغییر سایز پستان ها، یبوست، سرگیجه و مشکلات خواب که زنان در دوران بارداری تجربه می کنند اشاره شده؛ با به کار بستن توصیه های ذکرشده در این مقاله، می توان مشکلات ایجادشده را رفع و دوران بارداری را در آرامش سپری کرد.

بدن درد
همراه با بزرگ شدن رحم در دوران بارداری، دردهای ناحیه کمر، شکم، کشاله ران و ران ها آغاز می شود. بسیاری از زنان، در نواحی پایین کمر و نزدیک استخوان لگن نیز احساس درد دارند که علت آن، فشاری است که به وسیله سر کودک به آن نواحی وارد می شود.  به علاوه، افزایش وزن و سست شدن مفاصل نیز این درد ها را تشدید می کنند. در دوران بارداری، برخی از زنان باردار، دچار درد سیاتیک می شوند که از پایین کمر شروع می شود و به پشت یکی از ران ها، زانوها یا پاها می رسد. این درد، زمانی ایجاد می شود که رحم روی عصب سیاتیک فشار وارد می کند.

راه حل
- دراز کشیدن
- استراحت کردن
- کمپرس گرم
اگر با به کار بستن توصیه های بالا، درد بهبود نیافت، به پزشک مراجعه کنید.

تغییرات پستان ها
در طول دوران بارداری، سایز پستان های زنان، افزایش می یابد. با نزدیک شدن به زمان زایمان، تغییرات قابل توجهی در هورمون های بدن زنان اتفاق می افتد که به افزایش اندازه پستان ها (جهت شیردهی به کودک)  منجر می شود.

گاهی زنان باردار، احساس می کنند پستان هایشان پُر، سنگین یا حساس شده است. به علاوه، در سه ماهه سوم بارداری، شیر آغوز از پستان های برخی از زنان باردار، تراوش می کند. این شیری است که برای تغذیه کودک، توسط پستان ها تولید شده که شیری غلیظ، زردرنگ و حاوی آنتی بیوتیک است و از ایجاد عفونت در بدن نوزاد، پیشگیری می کند.

راه حل
- پوشیدن سینه بند بارداری 
- گذاشتن پَد در داخل سینه بند جهت جذب مایعات تراوش شده
اگر وجود توده ای در پستان ها یا تغییراتی در نوک و پوست آنها احساس می کنید و یا ترشحاتی غیر از آغوز از آنها خارج می شود، به پزشک مراجعه کنید.

یبوست
بسیاری از زنان باردار، از یبوست شکایت دارند. علایم یبوست عبارتند از مدفوع خشک و سخت، دفع مدفوع به میزان کمتر از سه بار در هفته و همچنین دفع مدفوع همراه با درد. سطح بالای هورمون ها در دوره بارداری باعث کاهش سرعت هضم غذا و کم تحرکی ماهیچه های روده شده، همچنین موجب می شود بسیاری از زنان باردار، دچار یبوست شوند. علاوه بر این، فشاری که به دلیل افزایش حجم رحم، به روده ها وارد می شود می تواند منجر به ایجاد یبوست شود. 

راه حل
- روزانه هشت تا 10 لیوان آب بنوشید.
- از مصرف نوشیدنی های کافئین دار خودداری کنید.
- از غذاهای غنی از فیبر مانند میوه های تازه و خشک، سبزیجات خام، نان و غلات کامل استفاده کنید.
- فعالیت های ورزشی ملایم انجام دهید.
در صورتی که یبوست از بین نرفت، به پزشک مراجعه کنید.

سرگیجه
بسیاری از زنان باردار، از سرگیجه شکایت دارند. البته در این دوران، غش و بیهوشی، به ندرت اتفاق می افتد، اما گاهی حتی برخی از زنان سالم نیز در دوران بارداری به چنین مسائلی دچار می شوند.

مشاهده این علامت ها، دلایل زیادی می تواند داشته باشد. رشد و افزایش رگ های خونی در اوایل بارداری ، فشار ناشی از افزایش حجم رحم که به رگ های خونی وارد می شود و نیز افزایش نیاز بدن به غذا، باعث ایجاد احساس سرگیجه در زنان باردار می شود.

راه حل
- آهسته از جایتان بلند شوید.
- از ایستادن طولانی مدت اجتناب کنید.
- حتما هر سه وعده اصلی غذایی را در طول روز داشته باشید.
- روی پهلوی چپتان دراز بکشید.
- لباس های آزاد و گشاد بپوشید.
در صورتی که دچار بیهوشی، خونریزی از رحم یا دردهای شکمی شده اید، به پزشک مراجعه کنید.
 
خستگی و مشکلات خواب
در طول دوران بارداری، ممکن است حتی با داشتن خواب کافی، همچنان احساس خستگی کنید. بسیاری از زنان، در سه ماهه اول بارداری خود، احساس خستگی دارند. اما جای نگرانی نیست، این مسأله کاملا طبیعی و مربوط به واکنش بدن زنان باردار است که به آنها اعلام می کند نیاز به استراحت بیشتری دارند.

معمولا سه ماهه دوم بارداری، خستگی با احساس انرژی و سرخوشی جایگزین می شود، اما در سه ماهه سوم، احساس خستگی، مجددا ظاهر می شود و با بزرگ تر شدن شکم، خوابیدن برای زنان باردار، دشوارتر می شود. حرکات کودک در بدن مادر، انقباض عضلات پاها، تکرر ادرار و افزایش متابولیسم بدن، باعث ایجاد اختلال خواب برای مادر می شود. 

راه حل
- به سمت چپ دراز بکشید.
- بالشی را در پشت کمر، بین زانوها و پایین شکم جهت محافظت از بدن قرار دهید. 
- سلامت خواب را رعایت کنید. سعی کنید هر شب، سر ساعت مشخصی بخوابید و صبح ها هم در ساعت معینی از خواب برخیزید. فقط برای خواب وارد تخت تان شوید و از مطالعه و دیدن تلوزیون در تختخواب اجتناب کنید.
- شب ها زودتر بخوابید.
- اگر نمی توانید شب ها، به اندازه کافی بخوابید، می توانید در طول روز چرت کوتاهی بزنید.
- سعی کنید مایعات را بیشتر در طول روز و کمتر در ساعات قبل از خواب مصرف کنید. 

سوءهاضمه و سوزش سر دل
هورمون ها و فشار ناشی از بزرگ شدن رحم، باعث ایجاد سوء هاضمه و سوزش معده می شود. هورمون های بارداری، موجب کند شدن فعالیت عضلات دستگاه گوارش می شود. در نتیجه، غذا در سیستم گوارش به کندی حرکت کرده و هضم غذا خیلی آهسته و به کندی انجام می گیرد. این امر موجب ایجاد نفخ در بسیاری از زنان باردار خواهد شد. همچنین این هورمون ها، دریچه ی بالای معده را شل می کنند که این امر موجب می شود غذا و اسید معده به مری برگردد. برگشت اسید و غذا به مری باعث احساس سوزش در مری می شود. هرچه جنین بزرگ تر می شود، فشاری که رحم به معده وارد می کند افزایش یافته و رفلاکس و سوزش سر دل افزایش می یابد.

راه حل
- به جای سه وعده غذایی بزرگ، چندین وعده غذایی کوچک تر مصرف کنید.
- آهسته غذا بخورید.
- سعی کنید در فاصله بین وعده های غذایی (نه حین غذا خوردن) مایعات بنویشید.
- غذاهای چرب و یا سرخ شده را مصرف نکنید.
- از خوردن مرکبات و آب مرکبات و همچنین غذاهای تند خودداری کنید. 
- چند ساعت پیش از خواب، از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.
- بلافاصله پس از خوردن غذا، دراز نکشید.
اگر علایم سوء هاضمه یا سوزش سر دل پس از به کارگیری توصیه های بالا، رفع نشد، حتما به پزشک مراجعه کرده و در مورد استفاده از داروی ضد اسید معده سوال کنید.

هموروئید
هموروئید، متورم شدن و برآمدگی رگ های مقعد است. این امر می تواند موجب ایجاد درد، خارش و یا خونریزی شود.
بیش از 50 درصد از زنان باردار به هموروئید دچار می شوند. این بیماری در طول دوران بارداری، به دلایل مختلفی ایجاد می شود. از یک سو، با توجه به اینکه در طول دوران بارداری، حجم خون افزایش پیدا می کند، رگ ها گشادتر می شوند. به علاوه، بزرگ شدن رحم باعث ایجاد فشار بر روی رگ های مقعد می شود. یبوست از عوامل دیگری است که می تواند منجر به وخیم تر شدن هموروئید شود. البته معمولا پس از زایمان، هموروئید بهبود می یابد.

راه حل
- مایعات فراوان بنوشید.
- غذاهای سرشار از فیبر مانند غلات کامل، سبزیجات خام، سبزیجات پخته و میوه میل کنید.
- سعی کنید برای دفع مدفوع زور زیاد وارد نکنید.
- در مورد مصرف دارو جهت تسکین درد هموروئید، با پزشک مشورت کنید.

 تهوع صبحگاهی
در سه ماهه اول بارداری، تغییرات هورمونی می تواند منجر به حالت تهوع و استفراغ شود که تهوع صبحگاهی نامیده می شود (البته در هر زمانی از روز می تواند اتفاق بیافتد). این حالت، در سه ماهه دوم بارداری، به تدریج از بین می رود.

راه حل
- به جای صرف سه وعده غذایی بزرگ، بهتر است چندین وعده غذایی کوچک تر میل کنید تا به این ترتیب، معده شما خالی نماند.
- بلافاصله پس از صرف غذا دراز نکشید.
- نان تست خشک ،کِراکر نمکی یا سریال صبحانه را به صورت خشک، صبح ها قبل از ترک تختخواب، بخورید.
- غذاهای کم ادویه، بی مزه و کم چربی که هضم آنها آسان است مانند سریال صبحانه، برنج و موز مصرف کنید. 
- آب، چای کمرنگ، نوشیدنی های غیرالکلی را جرعه جرعه بنوشید.
- از بوهایی که حالت تهوع تان را تشدید می کند اجتناب کنید. 
اگر علایمی شبیه علایم آنفلوآنزا در بدن خود مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید، چرا که این علایم می توانند نشانه بیماری ها یا مسائل جدی تری باشند. در صورتی که به حالت تهوع مداوم یا شدید دچار شده اید یا چندین بار در روز استفراغ می کنید، به پزشک مراجعه کنید.

پف و تورم بدن
بسیاری از زنان باردار، تورم اندکی را در صورت یا مچ پاها احساس می کنند. با نزدیک شدن به زمان زایمان، این تورم، بدتر می شود.

راه حل
- هشت تا 10 لیوان آب در روز بنوشید.
- از مصرف نوشیدنی های کافئین دار یا غذاهای شور، پرهیز کنید.
- استراحت کنید و پاهای خود را بالاتر از بدن قرار دهید.
- از پزشک در مورد پوشیدن جوراب ساپورت سوال کنید.
اگر دست ها یا پاهای شما ورم کرد یا اگر به طور ناگهانی دچار اضافه وزن شده اید، ممکن است به پره اکلامپسی مبتلا شده باشید، بنابراین لازم است حتما به پزشک مراجعه کنید.

تکرر یا نشت ادرار 
معمولا مشکل عدم کنترل مثانه به صورت گذرا، در زنان باردار اتفاق می افتد. جنینی که در بدن مادر قرار دارد، به مثانه، مجاری ادراری و عضلات لگن فشار وارد کرده و این فشار منجر به تکرر ادرار و همچنین نشت کردن آن، هنگام عطسه کردن، سرفه یا موقع خندیدن می شود.

راه حل
- بدون احساس دفع، خودتان به دستشویی بروید. 
- جهت جلوگیری از کم آبی بدن، مقدار مناسبی آب بنوشید.
- حرکات ورزشی مناسب برای تقویت عضلات لگن انجام دهید.
اگر هنگام دفع ادرار، احساس سوزش ادرار کردید، ممکن است دچار عفونت شده باشید پس باید به پزشک مراجعه کنید.

خطوط ناشی از کشیدگی پوست
خطوطی که از کشیده شدن پوست ایجاد می شوند، به رنگ قرمز یا متمایل به قهوه ای هستند. این خطوط، غالبا بر روی ران ها، باسن، شکم یا پستان ها ظاهر می شود. آنها مانند آثار زخم هستند که به وسیله کِش آمدن پوست ایجاد شده و معمولا در نیمه دوم دوران بارداری، بر روی پوست ظاهر می شوند.

برخی از زنان در دوران بارداری ، تغییرات دیگری را نیز در پوست خود تجربه می کنند. برای بسیاری از زنان، در دوران بارداری، نوک پستان ها، تیره تر و قهوه ای تر می شود. در مورد بسیاری از زنان، خطی که ناف را به ناحیه تناسلی وصل می کند، در دوران بارداری تیره تر می شود. به علاوه، در برخی از موارد، لکه های تیره ای بر روی پوست گونه ها، پیشانی، بینی یا لب بالا، ظاهر می شود. البته این لکه ها، معمولا در دو طرف صورت به طور یکسان ظاهر می شوند. این لکه ها و نقاط تیره، ملاسما یا کلوآسما (لک های بارداری) نامیده می شوند و در زنان با پوست تیره تر، شایع ترند. 
 
UP